ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյան – Բարև ձեզ, հարգելի գործընկերներ։ Մինչ օրակարգի ձևավորումը ցանկանում եմ, որ մենք անդրադառնանք Սանահինի վանական համալիրի խնդրին։ Վերջին շրջանում հասարակական կազմակերպությունների և զանգվածային լրատվության միջոցների ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել այս հարցը, և անհրաժեշտ է տալ պարզաբանումներ, թե մեր նախորդ տարվա Սանահին այցելությունից հետո ինչպիսի միջոցառումներ են իրականացվել։

ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյան – Մեծարգո պարոն վարչապետ, հարգելի գործընկերներ, նախորդ տարի Լոռու մարզ կատարած այցի ընթացքում ՀՀ վարչապետն այցելեց Սանահին, ծանոթացավ առկա խնդիրներին, հրավիրվեց աշխատանքային խորհրդակցություն, որի ընթացքում տրվեցին հստակ հանձնարարականներ։ Դրանց արդյունքում ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից մշակվել է միջոցառումների հստակ ժամանակացույց: Ելնելով այն հանգամանքից, որ վանական համալիրը 1999 թ.-ից գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում, խնդիրը պահանջում է հատուկ մոտեցում այն առումով, որ հուշարձանին ուղղված ցանկացած միջամտություն պետք է անցնի միջազգային փորձաքննություն։
Առաջին քայլը եղավ այն, որ ՀՀ պատմամշակութային հուշարձանների պահպանության հետազոտական կենտրոնը հրավիրեց մասնագետներ Բեռլինի բարձրագույն տեխնոլոգիաների ինստիտուտից, որոնք 3D սքան-լազերային տեխնոլոգիայով կատարեցին չափագրումներ` հաշվի առնելով համալիրի հարավային ճակատի արևմտյան անկյան հատվածում առկա հիմնական ճաքը` պայմանավորված այն հանգամանքով, որ հենց այդ ճաքն է, որ առաջացնում է հիմնական խնդիրները հուշարձանների համար, բնականաբար, հարակից այլ խնդիրներին զուգահեռ։
Այդ գործողությունների արդյունքում արձանագրվեց իրավիճակը, որը ենթակա էր կրկնակի ստուգման 6-7 ամիս հետո` հասկանալու, թե ինչ դինամիկա ունի ճաքը և որ ուղղությամբ է այն զարգանում։ Մայիս ամսին կատարվեցին կրկնակի ստուգումները, արդյունքներն այժմ ամփոփվում են, և հայկական կողմին կտրամադրվեն մինչ սեպտեմբեր։
Զուգահեռաբար` պետական բյուջեի միջոցների հաշվին մենք նախատեսել ենք, որ Սանահինում մեկնարկելու են հնագիտական պեղումների աշխատանքները, քանի որ անհրաժեշտ էր ուսումնասիրել գրունտի վիճակը և հասկանալ, թե ինչ տեխնիկական խնդիրներ են առկա հուշարձանի հանույթի հետ կապված։ Այս ամենի արդյունքում կկազմվի համալիրի վերականգնման նախագծի տեխնիկական առաջադրանքը, որը լուծելու է հուշարձանի հետ կապված բոլոր խնդիրները` ճաքի, գմբեթի, հուշարձանի երեք հատվածների խնդիրները, ինչպես նաև լուծում կտրվի Սանահինի տարածքում աճող բույսերը ֆիզիկաքիմիական նյութերով մշակելու խնդրին։ Միևնույն ժամանակ պետք է ասեմ, որ նախագծի համար 2011 թ. պետական բյուջեով նախատեսվել է 6 մլն դրամ գումար, նախագծային առաջադրանքի հիման վրա կհայտարարվի բաց մրցույթ, և մենք ողջունելու ենք այն բոլոր մասնագետներին, որոնք կգան, կմասնակցեն այդ մրցույթին։ Նախագիծը կկազմվի և 2012 թ.-ից կրկին, արդեն ՄԺԾԾ-ով հաստատված 90 մլն դրամ գումարի շրջանակներում, մենք սկսելու ենք իրականացնել վերականգնման աշխատանքները։ Բնականաբար, մինչ այդ մշակված նախագիծն անպայման պետք է անցնի փորձաքննություն` ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հաստատված չափանիշների։
Կար նաև Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի երկրորդ հանձնարարականը. երբ 1998 թ. հուշարձանը սեփականության իրավունքով հանձնվել էր Հայ առաքելական եկեղեցուն, փաստաթղթային ձևակերպումները չէին կատարվել և ըստ էության, մենք նաև 2011 թ. ընթացքում սեփականության իրավունքով համապատասխան փաստաթղթերով հուշարձանը հանձնեցինք Հայ առաքելական եկեղեցուն։

ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյան – Հիմա գերմանացի մասնագետների եզրակացությամբ ի՞նչ-որ վտանգ սպառնում է համալիրին։

ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյան – Հարցին, թե ճաքը զուտ կոնստրուկտորական իմաստով ինչ դինամիկա ունի, այսինքն` աճում է այն, թե ոչ, պատասխան կտա երկրորդ այդ հսկիչ հետազոտությունը։ Նախնական տվյալներով` այնքան ճաքի մեջ չի խնդիրը, որքան ճաքի հիմքերի մեջ, այսինքն` ենթադրվում է, որ դրա համար մենք այդ հնագիտական հետազոտություններն ենք կատարում, որ հասկանանք, թե ինչքան խորն է այդ ճաքը գնում։ Ենթադրվում է, որ ճաքը նստած է այն հատվածների վրա, որտեղ կան սողանքներ, և դա է առաջացնում հիմնական խնդիրը։ Համապարփակ այդ եզրակացությունը կլինի երկու վերջնական հետազոտությունների հիման վրա։ Սեպտեմբերին մենք կունենանք այդ վերջնական եզրակացությունը։

ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյան – Շատ լավ։ Հարցը պահեք Ձեր ուշադրության կենտրոնում և աշխատանքների ընթացքի վերաբերյալ զանգվածային լրատվության միջոցներին հետաքրքրող հարցերին մշտապես պարզաբանումներ տվեք։

ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյան - Շնորհակալություն։ Պարոն վարչապետ, մենք ըստ ժամանակացույցի բոլոր աշխատանքները կատարում ենք և գործ ունենք նաև արտասահմանցի մասնագետների հետ, որոնք շատ ճշգրիտ են իրենց պարտավորությունների նկատմամբ։

ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյան – Շատ լավ։

Այսօր դատախազության մուտքի մոտ բողոքի ակցիա էին կազմակերպել «Շանթ+» ընկերության առնվազն 30 աշխատակիցներ: Նրանք պահանջում էին ազատ արձակել  «Շանթ+» ընկերության գլխավոր հաշվապահ Լիանա Մարտիրոսյանին: Նրանք մեզ ներկայացրեցին փաստաթղթեր, ըստ որոնց` Մարտիրոսյանի ձերբակալության պատճառն ընդամենը հարցաքննության չներկայանալն էր, որը չգիտես ինչու քննիչը որոշել էր անցկացնել իբր աշխատանքային համարվող շաբաթ օրով:

Ըստ ցուցարարների` Լիանա Մարտիրոսյանը 2011թ. հուլիսի 9-ին, ժամը 10:30-ին հրավիրվում է հարցաքննության, սակայն չի ներկայանում, քանի որ պարզապես անտեղյակ է լինում. ծանուցագիրն ուղարկվել էր փոստի միջոցով և տեղ էր հասել հուլիսի 11-ին: Հենց նույն օրն էլ Մարտիրոսյանը կատարվածի մասին տեղյակ է պահում ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Խ. Հայրապետյանին` միաժամանակ ներկայացնելով նաև «Հայփոստ» ընկերության տեղեկանքն առ այն, որ ծանուցագիրն իսկապես ուշ է հասել իրեն:

Սակայն հուլիսի 12-ին «Անձի ձերբակալման մասին» փաստաթղթի մեջ կարդում ենք. «Քանի որ մեղադրյալ Լիանա Մարտիրոսյանը խախտել է իր նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության պայմանները, քրեական գործի քննության օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից 11.07.2011թ. ցուցում է տրվել Լիանա Մարտիրոսյանին ձերբակալելու մասին»: Դատարանը, հաշվի չառնելով հարցաքննության չներկայանալու օբյեկտիվ պատճառները, դրանք հաստատող փաստաթղթերը, կայացնում է ձերբակալման որոշում:

Ընկերության իրավաբան Բագրատ Վարդանյանը պատմում է. «Լիանա Մարտիրոսյանը «Շանթ+»  ընկերության գլխավոր հաշվապահն է: 2 տարի առաջ Վարշամ Ղարիբյանի բողոքի  հիման վրա հարուցվել է քրեական գործ, և այդ քրեական գործի շրջանակներում Լիանա Մարտիրոսյանը այս ամսվա 14-ին ձերբակալվել է: Ես ուղղակի ուզում եմ նախապատմությունը ներկայացնել, թե ինչի հետ է կապված ձերբակալումը: «Շանթ+» ընկերությունը հիմնադրվել է Մանվել Ղարիբյանի կողմից, որի 70% բաժնեմասը պատկանում է նրան, իսկ 30%-ը նրա որդուն` Արամ Ղարիբյանին: 2008 թ. Մանվել և Վարշամ Ղարիբյանների հարաբերությունները լարվեցին, իսկ մինչ այդ ընկերությունը գործունեություն էր  իրականացնում Վարշամ Ղարիբյանի սեփականություն հանդիսացող տարածքում, որը վարձակալվել էր ընկերությունից: Դրանից հետո խոչընդոտվեց ընկերության գործունեությունը Վարշամ Ղարիբյանի կողմից, արգելվեց աշխատողների մուտքը: Մենք անգամ գրություն ունենք ոստիկանությունից: Ոստիկանությունն է մեզ առաջարկել մուտք չգործել տարածք` անախորժությունից խուսափելու համար: Եվ օգտվելով այդ հանգամանքից` Վարշամ Ղարիբյանը դիմում ներկայացրեց, որի հետ կապված էլ հարուցվեց քրեական գործ: Այդ քրեական գործը հետապնդում է տնտեսական նպատակ: Այստեղ գլխավոր դատախազը ուներ տնտեսական շահ, ինչի պատճառով էլ չի կատարվում օբյեկտիվ բազմակողմանի քննություն. արդյունքում կատարվող հետաքննությունները, խուզարկությունները, ձերբակալումները մի նպատակ են ծառայում` ճնշում գործադրել Մանվել Ղարիբյանի վրա: Մենք այսօր մեր բողոքն ենք ներկայացնում դրա վերաբերյալ»:

«Ուրիշ ոչինչ չենք ուզում` միայն արդարություն: Մենք անգամ պատրաստ ենք հացադուլի: Անունով անկախ Հայաստան ա, բայց ամեն ինչը անօրինական ա: Մենք պահանջում ենք մեր գործընկերուհուն»,-բղավում էին հավաքվածները, իսկ Հասմիկ Խաչատրյանը ավելացրեց, որ դատախազությունից ոչ ոք չմոտեցավ անգամ հարցնելու, թե ինչի համար են հավաքվել, միանգամից ասացին` տարածքը ազատեք:

Ի դեպ, ցուցարարները հավաքվել էին դատախազության դիմաց` ոչ այնքան վերահսկող կառույցից պատասխանի ակնկալիքով (նրանք վաղուց են արդարադատության այս մարմնի նկատմամբ կորցրել վստահությունը), որքան հանդիպելու այդ պահին դատախազության շենքում գտնվող ԵԽԽՎ հարցով համազեկուցող Ակսել Ֆիշերին:

Սակայն որքան մեծ եղավ ցուցարարների զարմանքն  ու հիասթափությունը, երբ մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող եվրոպաշտոնյան, դատախազության շենքից դուրս գալով ու տեսնելով ակցիայի մասնակիցներին, բառացիորեն ճողոպրեց նրանցից այնքան արագ, որ շվարած մարդիկ չկարողացան հասնել հետևից:

Հուլիսի 20-ին արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց Հայաստանում Թաիլանդի նորանշանակ դեսպան Չալերմպոլ Թանչիտին (Chalermpol Thancitt, նստավայրը` Մոսկվա )՝ հավատարմագրերի պատճենի հանձնման կապակցությամբ:

Շնորհավորելով հյուրին՝  նախարար Նալբանդյանը հաջողություններ մաղթեց նրան իր առաքելության մեջ եւ հույս հայտնեց, որ դեսպանն իր գործունեությամբ կնպաստի հայ-թաիլանդական կապերի զարգացմանը` ամուր հիմքեր ստեղծելով դրանց ընդլայնման համար:

Դեսպանը Թանչիտը շնորհակալություն հայտնեց բարեմաղթանքների համար, ընդգծելով, որ իր երկիրը շահագրգռված է Հայաստանի հետ համագործակցության ընդլայնմամբ եւ զարգացմամբ, եւ վստահեցրեց որ կանի առավելագույնը երկկողմ համագործակցության խորացման համար:

Հանդիպման ընթացքում զրուցակիցները քննարկեցին տարբեր բնագավառներում երկկողմ հարաբերությունների առավել զարգացման ուղիները, անդրադարձան  իրավապայմանագրային դաշտի ամրապնդման, արտգործնախարարությունների միջեւ խորհրդակցությունների անցկացման, տնտեսական համագործակցության խթանման, մշակութային փոխանակումների ակտիվացման, միջխորհրդարանական կապերի ձեւավորման, միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի եւ Թաիլանդի փոխգործակցությանն առնչվող հարցերին:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հրավիրել է խորհրդակցություն` նվիրված միգրացիոն քաղաքականությանը, որտեղ քննարկվել են միգրացիոն հոսքերի հետ կապված առկա միտումներն ու կառավարության քաղաքականությունն այդ բնագավառում: Խորհրդակցությանը մասնակցել են ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, փոխվարչապետ, ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գևորգյանը, Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Կարեն Կարապետյանը, ՀՀ կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Գորիկ Հակոբյանը, ՀՀ ոստիկանության պետ Ալիկ Սարգսյանը, ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության միգրացիոն ծառայության պետ Գագիկ Եգանյանը և ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության նախագահ Ստեփան Մնացականյանը:

Խորհրդակցության մասնակիցներին ուղղված իր խոսքում Նախագահը նախ ուշադրություն է հրավիրել ոլորտի խնդիրների հանրային ներկայացման կարևորության վրա: «Եթե մենք պատշաճ ուշադրություն չենք դարձնում թվերի ու միտումների պարբերական հրապարակային մեկնաբանությանը, ապա կիսատ-պռատ եզրակացությունների ու մակերեսային վերլուծությունների միջոցով բավականին ակտիվ շահարկումներն ուղղակի անխուսափելի են դառնում»,-ընդգծել է Սերժ Սարգսյանը` իբրև թարմ օրինակ նշելով, որ հունվար-ապրիլ ամիսների ուղևորափոխադրման ցուցանիշների հրապարակումից հետո «Հայաստանը չորս ամսում լքել է 45 հազար մարդ» արտահայտությունն ուղղակի դարձավ առանձին շրջանակների լոզունգը, որը սև գույներով լիուլի շահարկվեց:

Հանրապետության ղեկավարը նշել է, որ շատ ուշադիր հետևել է այս հարցի շուրջ ծավալված հանրային բանավեճին և կարծում է, որ ո՛չ մեր փորձագետները, ո՛չ համապատասխան կառույցների ղեկավարները չկարողացան կամ չփորձեցին իրենց հրապարակային խոսքով ազդեցիկ կերպով բացատրել ու հորդորել մեր քաղաքական գործիչներին` որևէ ցուցանիշ թմբկահարելուց առաջ ավելի համակողմանի ներկայացնել պատկերն ու հիմնվել օբյեկտիվ միտումների վրա:

«Օրինակ, ոչ ոք չհայտարարեց, որ եթե առաջին չորս ամիսներին Հայաստանից մեկնողների և Հայաստան վերադարձողների թվաքանակի տարբերությունը կազմել է անընդհատ կրկնվող 45 հազարը, կամ ինչպես ոմանք են ասում` Հայաստանը լքել է 45 հազար մարդ, ապա եթե որևէ մեկը նեղություն կրեր դիտարկել այս ցուցանիշի դինամիկան ամսական կամ եռամսյակային կտրվածքներով, ապա կարող էր հեշտությամբ նկատել, որ այս տարի հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին արդեն հակառակ պատկերը կլինի և Հայաստան վերադարձողների ու Հայաստանից մեկնածների` տարբերությունը կգերազանցի 40 հազարը, կամ, այսպես ասած, Հայաստանը լքածներից 40 հազարը կվերադառնա: Չեմ կարծում, թե այն ժամանակ որևէ մեկը կանգնելու է և ասելու. «կներեք, տարեսկզբին ես սխալ վերլուծություն եմ կատարել»:

Հայաստանը դատարկվելու մասին անհեթեթ թեզն այնքան է ծեծվել մեր քաղաքական դաշտում, որ ակամա դարձել է նաև Ադրբեջանի իշխանությունների հիմնական «իդեաֆիքսը», և վերջիններն էլ անընդհատ հրապարակավ հայտարարում են, թե կսպասեն այդ օրվան, այսինքն՝ Հայաստանը դատարկվելու օրվան և իրենց խնդիրները մեզ հետ կլուծեն: Անշու՛շտ, իհարկե, հետաքրքիր թեզ է, մի քիչ ժպիտ առաջացնող, բայց, այնուհանդերձ, իրոք, հետաքրքիր: Ավելին, վերջին ամիսների աժիոտաժի ֆոնին ադրբեջանցիները նաև եզրակացության են եկել, թե իբր ես ներքին ընդդիմության հետ բանավեճի պատճառով է, որ ուշադրություն շեղելու համար զբաղվում եմ բանակի ուժեղացման խնդիրներով: Կարող եմ միայն ասել, որ ազատ արտահայտվող ու երկրի զարգացման խնդիրների շուրջ մտահոգություններ հնչեցնող և սուր քննադատող ընդդիմությունը մեր երկրի ու մեր ժողովրդավարության ձեռքբերումն է, որը բոլորին չէ, որ տրված է: Չնայած, չեմ սիրում խոսել ֆանտաստիկ երևույթների մասին, բայց պիտի նշեմ, որ եթե երբևէ Ադրբեջանում թույլ տան նորմալ ընդդիմության գոյություն, կամ, գոնե, մարդկանց թույլատրեն ազատ արտահայտել իրենց կարծիքները, ապա միևնույնն է, չեմ կարծում, թե մենք կկառուցեինք մեր ռազմավարությունը ադրբեջանական ընդդիմության թեզերով: Ընդդիմության հետ աշխատանքի փորձ ունեցող իշխանությունը միայն կհասկանա սա»,- խորհրդակցության մասնակիցներին ուղղված խոսքում ասել է Նախագահը:

Սերժ Սարգսյանի խոսքով, արտագաղթը և միգրացիոն գործընթացները Հայաստանում համընդհանուր հետաքրքրությունների և մտահոգության առարկա են: Բոլորն էլ լավ գիտեն, որ Հայաստանում միգրացիայի վերաբերյալ վիճակագրության պակաս կամ տվյալների հավաքագրման թերացումներ կան, որոնք թույլ չեն տալիս կարճաժամկետ հատվածի համար պարբերաբար և ճշգրիտ պատկերացումներ կազմել իրավիճակի և զարգացումների մասին: Ըստ Հանրապետության ղեկավարի, ի վերջո, մարդկանց և աշխատանքային միգրացիայի գործընթացը բարդ երևույթ է, հիմնվում է բազմաթիվ սոցիալ-տնտեսական, մշակույթային և հասարակական-քաղաքական գործոնների վրա: Ընդ որում, ժամանակակից աշխարհում դրա էությունը և բնույթը փոխվում է` դառնալով ավելի արդիական և բազմագործոն:

«Հայաստանից արտագաղթի և մշտական բնակչության մասին ճշգրիտ տվյալները հասանելի կարող են լինել մարդահամարի արդյունքում, որի նախապատրաստական աշխատանքներն արդեն ընթացքի մեջ են, և մենք արդյունքները կունենանք 2012թ. փետրվարի վերջին: Իսկ մինչ այդ եզրակացությունների համար կարող ենք դիմել երկրի արտաքին ուղևորափոխադրումների մասին վիճակագրությանը: Տարվա ընթացքում երկիր ժամանած և երկրից մեկնած ուղևորների տվյալները և հատկապես դրանց մնացորդը միայն կարող են հուշել միգրացիայի մասին, թեև այս տվյալները վերաբերում են բոլոր հնարավոր պատճառներով ուղևորաշարժին: Վերջին տարիների ընթացքում զգալիորեն աճել է ուղևորափոխադրումների ծավալը: Սա դրական իրողություն է, որը նշանակում է, որ ակտիվացել է թե՛ Հայաստանի նկատմամբ օտարերկրացիների հետաքրքրվածությունը, և թե՛ մեր հայրենակիցների արտաքին գործարար և անձնական կապերն ու ինտեգրվածությունը:

Եթե 2000 թվականին բնակչության ընդհանուր շարժը կազմել է ընդամենը 857 հազար մարդ, 2007-ին այն կազմել է մոտ 2.5 միլիոն, իսկ արդեն 2010-ին` 3.5 միլիոն մարդ: Այսինքն վերջին տարիներին Հայաստան մուտք գործած և Հայաստանից դուրս եկած մարդկանց թվաքանակը փոքր ինչ ավելի է եղել Հայաստանի մշտական բնակչության համեմատ: Այս միտումը, նախ, խոսում է երկրի և հասարակության ընդհանուր զարգացումների մասին, մասնավորապես՝ գործարար կապերի, մշակութային, գիտական, կրթական, տուրիստական և անհատական կապերի ու հարաբերությունների կտրուկ աճի և ընդլայնման մասին, որոնց հիմքում, ինչ խոսք, նաև տնտեսական հնարավորություններն են: Ընդ որում, մարդկանց ելքի ու մուտքի շարժերն ավելացել են թե՛ օդային, թե՛ երկաթուղային, և թե՛ավտոմոբլիային տրանսպորտի միջոցով:

Բնակչության ուղևորափոխադրումները տարվա ընթացքում ունեն խիստ արտահայտված սեզոնային բնույթ, որը գրեթե նույնությամբ պահպանվում է վերջին տասը տարիների ընթացքում: Հունվար-մայիս ամիսներին մեկնողների թվաքանակը գերազանցում է ժամանողներին, հունիսին ժամանողների թվաքանականը մեծ է, ամառային մյուս ամիսներին և սեպտեմբերին մեկնողների թվաքանակն է մեծ, իսկ տարեվերջին` հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին, կրկին խիստ մեծ է ժամանողների թվաքանակը: Այսինքն, արձանագրված միտումները համապատասխանում են մեր այն պատկերացումներին, որ տարվա սկզբին մեր բնակչության մի հատված մեկնում է արտագնա աշխատանքի հիմնականում ԱՊՀ երկրներ և վերադառնում տարեվերջին: Ամառային սեզոնի սկզբին մեծանում է զբոսաշրջիկների մուտքը Հայաստան, իսկ ամառվա վերջին` մեկնումը: Այս պատկերը լիովին հիմնավորվում է առկա վիճակագրությամբ:

Մեզ անհանգստացնող հիմնական թեման մեկնողների և ժամանողների բացասական տարբերությունն է, այսինքն` տարվա ընթացքում ավելի շատ մարդ մեկնում է, քան վերադառնում: Այս միտումը մշտապես առկա է եղել անկախությունից ի վեր և այսօր պետք է դառնա մեր առավել մեծ ուշադրության և իրականացվող քաղաքականության առարկան: 2000թ. Հայաստան չեն վերադարձել մոտավորապես 57 հազար մարդ, 2001-ին` 60 հազար մարդ, այնուհետ այն փոքրացել է և արդեն 2004-2006 թվականներին գրանցվել դրական հաշվեկշիռ: Վերջին տարիների ընթացքում Հայաստան չվերադարձածների թվաքանակը կազել է 23-29 հազար մարդ:

Ինչ վերբերում է 2011-ի առաջին կիսամյակի տվյալներին. Հայաստանից մեկնողների թվաքանակն առաջին 6 ամիսներին 67 հազար մարդով գերազանցել է ժամանողներինը: Սա որևէ նոր միտում չի ենթադրում և ամբողջությամբ համապատասխանում է անցած տարիների միտումներին, սակայն այն գերազանցում է նախորդ տարիների ցուցանիշը: Դա հիմնականում պետք է բացատրել այն հանգամանքով, որ համաշխահային տնտեսությունը հաղթահարել է ճգնաժամի հետևանքները, և, մասնավորապես, Ռուսաստանում տնտեսության վերականգնմանը զուգընթաց, Հայաստանից վերսկսվել է և տեղի ունի աշխատանքային միգրացիայի տեմպերի աշխուժացում: Հետևաբար 2011-ին պետք է ակնկալել արտագնա աշխատանքից նաև բնակչության եկամուտների աճ:

Այդուհանդերձ, Հայաստանից դուրս, օտար ափերում հաջողություններ փնտրողների թվաքանակը պետք է համարել մեծ, և մենք պետք է, իհարկե, լուրջ անհանգստանանք այս խնդիրներով ու բազմապատկենք մեր ջանքերը բարեփոխումների արագացման գործում: Միակ գործոնը, որ կարող է իսպառ բացառել Հայաստանից մեկնողների ու ժամանողների թվաքանակի բացասական տարբերությունը` մեր երկրում այնպիսի պայմանների ստեղծումն է, ինչպիսի պայմանների համար մարդիկ հեռանում են երկրից: Այլ ճանապարհ չկա: Իսկ մինչ այդ, բնականաբար, մենք պետք է միջոցներ ձեռնարկենք այդ ընթացքը կասեցնելու ուղղությամբ: Գիտեմ, որ այս ուղղություններով բազմաթիվ ծրագրեր են մշակվում: Այսօր հենց դրա համար ենք հավաքվել, որպեսզի քննարկենք առկա խնդիրները և մեր առաջիկա քայլերը»,-ասել է Նախագահ Սերժ Սարգսյանը:

Խորհրդակցության ժամանակ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը զեկուցել է ՀՀ կառավարության կողմից պետական հայեցակարգի շրջանակներում իրականացվող աշխատանքների և նախատեսված ծրագրերի մասին, այդ թվում` միգրացիոն ծառայության 2011թ. գերակա խնդիրների ու դրանց լուծման ուղղությամբ իրականացվող քայլերի, ս.թ. օգոստոսին կառավարության հաստատմանը ներկայացվելիք Միգրացիոն քաղաքականության հայեցակարգի իրագործումն ապահովող գործողությունների ազգային ծրագրով նախատեսվող միջոցառումների մասին:

Կառավարության ղեկավարը վստահեցրել է, որ Նախագահի կողմից բարձրացված խնդիրների լուծման ուղղությամբ կներկայացվի հստակ միջոցառումների ծրագիր և մոտակա ամիսներին լայն քննարկումներ կկազմակերպվեն մարդկանց այսօր այդքան մտահոգող վերոհիշյալ հարցերին հավաստի, սպառիչ և ամբողջական պատասխաններ տալու և այս թեմայով անհարկի շահարկումները բացառելու համար:

Խորհրդակցության մյուս մասնակիցները յուրաքանչյուրն իր մասով ներկայացրել են միգրացիոն իրավիճակի վերաբերյալ իրենց դիտարկումները, ձեռնարկվող քայլերն ու ծրագրերը:

Կառավարությունում այսօր շարունակվել է ՀՀ պետական կառավարման մարմինների 2011թ. 1-ին կիսամյակի գնահատված կատարողականների, գործունեության միջոցառումների ծրագրի և գերակա խնդիրների կատարման մասին հաշվետվությունների քննարկումը:

Քննարկումից առաջ կառավարության ղեկավարը ևս մեկ անգամ ընդգծել է, որ  անդրադարձ է արվելու գերակա խնդիրներին` նպատակ ունենալով բացահայտել 2011 թ. միջոցառումների ծրագրի ռիսկերը և գնահատել, թե նախարարությունների աշխատակազմերի կողմից ինչպես է վերահսկվում վարչությունների գործունեությունը:

Օրվա առաջին կեսին իրենց ղեկավարած պետական կառավարման մարմինների գործունեության վերաբերյալ հաշվետվություններով հանդես են եկել ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարարը, նախարարության ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի և միգրացիոն պետական ծառայության ղեկավարներն ու ֆինանսների նախարարը: Նրանք վարչապետին զեկուցել են տրված հանձնարարականների կատարողականների, հաշվետու տարվա առաջին 6 ամսում իրականացված միջոցառումների ու արձանագրված թերացումների պատճառների մասին:

Մասնավորապես, փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գևորգյանը զեկուցել է նախարարության 2011 թ. գերակա խնդիրների կատարման ընթացքի մասին: Նա մանրամասներ է ներկայացրել համայնքային բյուջեների եկամտային մասի ավելացման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից կատարվող ծախսերի մոնիտորինգի իրականացման, Հայաստանում տեղական ինքնակառավարման օրենսդրական բազայի և տեղական մակարդակում հանրային կառավարման արդյունավետության բարելավման, հաստատված տարածքային զարգացման հայեցակարգից բխող և հակակոռուպցիոն միջոցառումների իրականացման, ինչպես նաև ՀՀ-ից սկիզբ առնող անկանոն միգրացիայի երևույթի ուսումնասիրության և դրա կանխարգելման նպատակով առաջարկությունների ներկայացման հարցերի վերաբերյալ: Քննարկվել է նաև ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի առաջնահերթ ծրագրերի կատարողականը, որոնց թվում են  հանրապետության մի շարք քաղաքների և գյուղական բնակավայրերի ջրամատակարարման բարելավումը, մատակարարվող խմելու ջրի որակի ապահովումը, կայուն և հուսալի ջրամատակարարումը, ջրի կորուստների կրճատումը, ջրամատակարարման տևողության աստիճանական ավելացումը` նախորդ տարվա նկատմամբ առնվազն մեկ ժամով, Սևանա լճի բնապահպանական խնդիրների լուծմանն ուղղված միջոցառումների իրականացումը, նոր ներդրումային ծրագրերի համար դոնոր կազմակերպությունների հետ բանակցությունների վարումը, ինչպես նաև խմելու և ոռոգման ոլորտներում շուրջ 500 կմ ջրագծերի և ջրանցքների վերանորոգման ու կառուցման աշխատանքների իրականացումը, այդ թվում` Աբովյան, Նոյեմբերյան, Չարենցավան, Ագարակ, Արթիկ, Վանաձոր, Մարալիկ քաղաքներում ջրամատակարարման համակարգերի վերականգնումն ու ջրամատակարարման բարելավումը, ջրային տնտեսության ոլորտի ընկերությունների և ջրային համակարգերի կառավարման բարեփոխումների շարունակությունը և Մարմարիկի ջրամբարի շահագործման հանձնումը:

Իր ղեկավարած գերատեսչության գերակա խնդիրների կատարողականի վերաբերյալ զեկուցումով հանդես է եկել ֆինանսների նախարար Վաչե Գաբրիելյանը: Դրանք են` պետական ծախսերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման նպատակով ծրագրային բյուջետավորման ներդրման ուղղությամբ իրականացվող բարեփոխումների շարունակումը, այդ թվում` բոլոր գերատեսչությունների կողմից ծրագրային բյուջետավորման ձևաչափով 2012 թ. բյուջետային ֆինանսավորման հայտերի ներկայացումը` ծրագրային նոր կառուցվածքի և նոր դասիչների համակարգին համապատասխան, մեթոդական ցուցումներին համապատասխան փորձարարական 3 գերատեսչությունների կողմից ՀՀ 2012-2014 թթ. պետական միջնաժամկետ ծախսային ծրագրի հայտի հետ մեկտեղ յուրաքանչյուրը 1-ական բյուջետային ծրագրի նկարագրի (անձնագրի) ներկայացումը, պետական պարտքի գրանցման և հաշվառման միասնական էլեկտրոնային համակարգի ներդրումը, շշալցված և փաթեթավորված որոշ ապրանքների շրջանառության ծավալների հաշվառման համակարգի օրենսդրական (իրավական) դաշտի ապահովումն ու Համաշխարհային բանկի խմբի «Գործարարությամբ զբաղվելը», (Doing Business) վարկանիշային դասակարգման սանդղակում Հայաստանի դիրքի էական բարելավումը:

Հաջորդիվ վարչապետ Սարգսյանն անդրադարձել է 2011 թ. առաջին կիսամյակի ընթացքում պետական կառավարման մարմիններին տրված հանձնարարականների և աշխատանքների ֆինանսական կատարողականներին, ինչպես նաև աշխատակազմերի ընդհանուր գնահատականին:

Ազգային վիճակագրական ծառայությունը տեղեկացնումմ է, որ այս տարվա հունիսին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը նախորդ տարվա հունիսի նկատմամբ Հայաստանում կազմում է 2.3 տոկոս:

Նշենք, որ մայիսին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կազմում էր 9.9 տոկոս, ուստի աճի տեմպի նման մեծ անկումը կարելի է նաեւ անակնկալ համարել:

Տնտեսական ակտիվության տեմպի նվազումը տեղի է ունեցել բացառապես շինարարության հաշվին, որտեղ 12-ամսյա կտրվածքով արձանագրվել է 31.3 տոկոս անկում: Տնտեսության մյուս ճյուղերում հիմնականում պահպանվում են աճի համեմատաբար բարձր տեմպեր: Այսպես` արդյունաբերությունում աճը կազմում է 24.7 տոկոս, գյուղատնտեսությունում` 10.1 տոկոս: Առեւտրի շրջանառությունն աճել է 6 տոկոսով, որն այս ոլորտի աճի ամենաբարձր տեմպերից մեկն է վերջին տարիներին: Ծառայությունների ոլորտում արձանագրվել է 4.1 տոկոս աճ, որն ընդհակառակը, աճի ամենացածր տեմպն է վերջին 3 տարվա կտրվածքով:

Անցած գիշեր Երևան են ժամանել Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում (ԵԽԽՎ) Հայաստանի հարցով համազեկուցողներ Ջոն Պրեսկոտն ու Ակսել Ֆիշերը:

Այս մասին տեղեկացնում է Ազատություն ռադիոկայանը։

Ինչպես նշված է ԵԽԽՎ-ի պաշտոնական կայքում տեղադրված հաղորդագրությունում, Պրեսկոտը և Ֆիշերը փաստահավաք այս առաքելության շրջանակներում Հայաստանի իշխանությունների և ընդդիմության հետ քննարկելու են երկրում քաղաքական միջավայրի բարելավմանն ուղղված վերջին զարգացումները: Անդրադարձ է լինելու բարեփոխումների ծրագրերին, հատկապես՝ 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ ընտրական բարեփոխումներին:

Ըստ պաշտոնական տեղեկատվության՝ նախատեսված են հանդիպումներ Հայաստանի նախագահի, խորհրդարանի խոսնակի, խորհրդարանական խմբակցությունների, ինչպես նաև արտախորհրդարանական ընդդիմության հետ:

Ազգային ժողովից «Ազատություն» ռադիոկայանը տեղեկացել է, որ համազեկուցողները չորեքշաբթի օրը հանդիպելու են խորհրդարանական ուժերի հետ:

Ջոն Պրեսկոտը և Ակսել Ֆիշերը հանդիպելու են Կոնգրեսի առաջնորդ, Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հետ:

Համազեկուցողները իրենց փաստահավաք առաքելությունը կավարտեն հինգշաբթի օրը:

Հայ ազգային կոնգրեսի կենտրոնական գրասենյակը քիչ առաջ հանդես է եկել հետեւյալ հայտարարությամբ.
1. Ի գիտություն ընդունելով Հայ Ազգային Կոնգրես-իշխանություն բանակցություններում իշխանության պատվիրակության համակարգող Դավիթ Հարությունյանի պաշտոնական հայտարարությունն այն մասին, որ իր ղեկավարած պատվիրակությունը լինելով քաղաքական կոալիցիայի որոշմամբ ստեղծված մարմին, ներկայացնում է Գործադիր իշխանությունը, խորհրդարանական մեծամասնությունը եւ անձամբ Սերժ Սարգսյանին, Հայ Ազգային Կոնգրեսը համարում է, որ երկխոսությունը կարելի է շարունակել այս ձեւաչափով եւ պատրաստ է նոր հանդիպման։
2. Ինչպես նշել էինք մեր նախորդ հայտարարության մեջ, հետագա հանդիպումները պետք է կայանան չեզոք վայրում։
3. Հանդիպումները կամ պետք է հեռարձակվեն ուղիղ եթերով, կամ էլ կողմերի քարոզչական հավասար հնարավորությունները ապահովելու նպատակով Կոնգրեսի պատվիրակությանը յուրաքանչյուր հանդիպումից հետո պետք է Հանրային հեռուստաընկերությամբ առնվազն կես ժամ ուղիղ եթեր տրամադրվի՝ իր տեսակետները հասարակությանը ներկայացնելու համար։
4. Պետք է վերացնել Հանրային հեռուստաընկերությամբ եւ մյուս հեռուստաալիքներով Հայ Ազգային Կոնգրեսի հանրահավաքների մասին իրազեկող նյութերի հեռարձակման արգելքը։
5. Պետք է դադարեցնել Կոնգրեսի հանրահավաքներից առաջ իրավապահ մարմինների կողմից բնակչության ահաբեկումը, տարաբնույթ խոչընդոտների հարուցումը, մասնավորապես հանրային եւ այլ տրանսպորտային միջոցների աշխատանքի կազմալուծումը։

Մայ Աթոռ Սուրբ Էջմիածինն արձագանքել է Գարեգին Բ-ի մասին «Չենք լռելու» նխաձեռնության հաղորդագրությանը, որտեղ նշվում էր, որ Գարեգին Բ-ն Սանահինի վանքի անմխիթար վիճակի մասին հարցին արձագանքել էր, թե «կաթողիկոսը որեւէ գործ չունի լեռներում գտնվող վանքերի եւ եկեղեցիների հետ»:

Ստորեւ ներկայացվում է Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգի ղեկավար Տ. Վահրամ քահանա Մելիքյանի հաղորդագրությունը:

«Հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի եւ «Չենք լռելու» երիտասարդական նախաձեռնության կատարած հայտարարության առնչությամբ ցանկանում եմ նշել հետեւյալը: Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինը խստորեն դատապարտում է այդ հանդուգն հայտարարությունները, որոնցով մեղադրանքներ են հնչում Հայ եկեղեցու հասցեին եւ վերագրումներ կատարվում Ամենայն հայոց կաթողիկոսին:

Պրն. Սամվել Կարապետյանն ամբողջությամբ խեղաթյուրված է ներկայացնում զրույցը Ամենայն հայոց կաթողիկոսի հետ: Անամոթություն եւ լկտիություն է եկեղեցիների եւ սրբավայրերի պահպանության առնչությամբ ավելի ցավսիրտ ներկայանալ, քան Ամենայն հայոց կաթողիկոսը կամ որեւէ թեմակալ առաջնորդ եւ եկեղեցական:

Նորին Սրբության ուշադրության ներքո են բոլոր վանքերն ու եկեղեցիները, սակայն Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինն ի վիճակի չէ բոլոր վանքերի նորոգությունը միաժամանակ իրագործել եւ բազմիցս այդ մասին ասվել է, որ մեր հոգեւոր ժառանգության պահպանությունն կարելի է իրականացնել միայն պետության հովանավորությամբ եւ աջակցությամբ:

Այդուհանդերձ Մայր Աթոռը իր սուղ միջոցներով հանդերձ հետամուտ է նորոգության առավել կարիքի մեջ գտնվող վանքերի ու եկեղեցիների: Իսկ նորոգված եւ այսօր նորոգվող տաճարները, ինչպես օրինակ` Գեղարդավանքը, Հառիճավանքը, Սաղմոսավանքը, Նորավանքը, Խոր Վիրապը, Ապարանի Ս. Խաչը, Տաթեւը եւ բազում այլք, խոսուն վկայությունն են հնչող մեղադրանքների անհեթեթության»:

Երևանի ավագանին Հուլիսի 19–ին տեղի ունեցած արտահերթ նիստում միաձայն կողմ քվեարկեց Երևան քաղաքի բյուջեում փոփոխություն կատարելու և բյուջեի վարչական մասի պահուստային ֆոնդից  գումարներ հատկացնելու անկախության օրան նվիրված տոնը կազմակերպելու համար:
Ավագանու որոշմամբ գումար կհատկացվի նաև քաղաքապետարանի ենթակայության դպրոցների 1–ին, 5 և 6–րդ դասարանի աշակերտների համար գրենական պիտույքների ձեռքբերման նպատակին։

Ավագանին հավանության է արժանացրել քաղաքապետարանի ենթակայության նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների բյուջետային փոփոխության առաջարկությունը, ըստ որի  կերկարացվեն մանկապարտեզների աշխատաժամերը և կավելացվեն նոր հաստիքներ, ինչպես կբարձրանան վարիչների աշխատավարձերը:

Երևանի ավագանին միաձայն քվեարկությամբ հաստատել է նաև «Երևանի քաղաքային տրանսպորտի կայուն զարգացման ներդրումային ծրագրի համաձայնագիրը հաստատելու մասին» որոշման նախագիծը։ Խոսքը Երևանի քաղաքապետարանի և «Ասիական զարգացման բանկի» միջև կնքված համաձայնագրով իրականացվելիք ծրագրի մասին է:

Ավագանին միաձայն հավանություն է տվել նաև «ԵրևանՏրանսպորտ Օփերեյշն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ համատեղ ընկերություն ստեղծելու մասին» Երևան քաղաքի ավագանու որոշման նախագծին։ Ընկերությունը, կզբաղվի վճարովի ավտոկայանման ավտոմատացված կայանատեղերի միջոցով կայանման կառավարման համակարգի ներդրմամբ։

Մայրաքաղաքում նախատեսվում է  տեղադրել շուրջ 400 ավտոկայանման սարքավորում, որոնցից յուրաքանչյուրը կսպասարկի 24 կայանատեղի։

Երևանում  կգործի շուրջ 9600 ավտոկայանատեղ։ Ընկերությունը կապահովի 36 աշխատատեղ, ինչն առաջիկայում կավելանա՝ հասնելով 84–ի։

Միաձայն քվեարկությամբ հաստատել է նաև «ՀՀ Երևանի քաղաքապետարանի և ՌԴ Սանկտ Պետերբուրգի Կառավարության միջև 2011-2014թթ. առևտրատնտեսական, գիտատեխնիկական, հումանիտար համագործակցության ծրագիրը հաստատելու մասին» որոշումը: